Badge
راهنمای سرویس و نگهداری دوچرخه؛ هر چند کیلومتر رکاب چه قطعهای بررسی شود؟
دوچرخه برای عملکرد صحیح، عمر بیشتر قطعات و مهمتر از همه، حفظ ایمنی دوچرخهسوار به سرویس و نگهداری منظم نیاز دارد. زمان سرویس فقط به مدت استفاده بستگی ندارد؛ نوع مسیر، شرایط آبوهوا، وزن دوچرخهسوار، میزان فشار وارد شده به دوچرخه و حتی نوع قطعات نیز در فاصله بین سرویسها تأثیرگذار هستند. در ادامه یک برنامه کاربردی برای بررسی و سرویس بخشهای مختلف دوچرخه ارائه میکنیم.
بررسیهای قبل از هر رکابزنی
قبل از هر بار حرکت، فشار باد لاستیکها، سلامت تایر و تیوب، عملکرد ترمز جلو و عقب، سفت بودن چرخها، سلامت زنجیر و عملکرد دندهها را بررسی کنید. همچنین بهتر است فرمان، کرپی، زین و اجزای نگهدارنده چرخها را از نظر شل بودن کنترل کنید. این بررسی چند دقیقهای میتواند از بسیاری از خرابیها و حوادث جلوگیری کند.
هر 100 کیلومتر؛ مخصوصاً در مسیر خاکی
در دوچرخهسواری جادهای و آسفالتی، زنجیر معمولاً دیرتر کثیف میشود؛ اما در مسیرهای خاکی، شنی و کوهستانی، گرد و غبار و گِل به سرعت وارد سیستم انتقال نیرو میشوند. در چنین شرایطی حدود هر 100 کیلومتر زنجیر را تمیز و در صورت نیاز با روغن مناسب روانکاری کنید. اگر زنجیر گلآلود یا خیس شده است، منتظر رسیدن به 100 کیلومتر نمانید.
در این زمان، طبقها، خودرو یا کاست، پولیهای شانژمان و مسیر عبور زنجیر نیز باید از نظر تجمع گل و آلودگی بررسی شوند.
هر 300 تا 500 کیلومتر
در استفاده معمول جادهای، حدود هر 300 تا 500 کیلومتر زنجیر را از نظر کشیدگی و سایش بررسی کنید. دندهها، شانژمان، طبقعوضکن، کابلها و روکش کابلهای سیستم دنده نیز بررسی شوند. اگر تعویض دنده با تأخیر انجام میشود، زنجیر روی دندهها میپرد یا صدای غیرعادی شنیده میشود، سرویس را به تعویق نیندازید.
ترمزها نیز در همین بازه نیاز به بررسی دارند. در ترمز دیسکی مکانیکی، وضعیت لنت، دیسک، کابل و تنظیم کالیپر بررسی شود. در ترمز دیسکی هیدرولیک، لنت و دیسک بررسی شده و نشتی روغن و وضعیت شلنگها کنترل شود. در ترمز لقمهای یا اصطلاحاً ترمز «ذغالی»، میزان سایش لقمهها، کابل و تنظیم فاصله لقمه با طوقه اهمیت دارد.
هر 500 تا 1000 کیلومتر
در این فاصله بهتر است چرخها، پرهها، توپی جلو و عقب، بلبرینگها، هدست، توپی تنه، طبقها و سیستم فرمان با دقت بیشتری بررسی شوند. چرخ نباید تاب محسوس داشته باشد و پرهها نباید بیش از حد شل یا آسیبدیده باشند.
همچنین فشار باد و وضعیت لاستیکها را با توجه به وزن دوچرخهسوار و نوع مسیر تنظیم کنید. ترکهای عمیق، برآمدگی، ساییدگی شدید یا پارگی دیواره لاستیک نشانههایی برای تعویض هستند.
کمک فنر و دوشاخ
در دوچرخههای دارای دوشاخ بادی یا Air Fork، فشار هوا باید متناسب با وزن دوچرخهسوار و توصیه سازنده تنظیم شود. فشار باد را هر چند هفته یا پس از تغییر محسوس عملکرد دوشاخ بررسی کنید. نشتی هوا، کاهش ارتفاع، صدای غیرعادی یا عملکرد خشک و نامنظم میتواند نشانه نیاز به سرویس باشد.
در دوشاخهای روغنی، بوشها، کاسهنمدها، روغن و سیستم دمپینگ اهمیت زیادی دارند. پس از هر چند صد کیلومتر، خصوصاً در مسیر خاکی، سطح لولههای دوشاخ را تمیز کنید. سرویس کامل دوشاخ معمولاً باید طبق دستور سازنده و بر اساس میزان استفاده انجام شود.
اگر دوچرخه دارای کمکفنر عقب (Rear Shock) است، فشار هوا، SAG، نشتی، بوشها و عملکرد سیستم قفل یا تنظیم دمپینگ باید بهصورت دورهای بررسی شود.
هر 1000 تا 2000 کیلومتر
در استفاده منظم، حدود هر 1000 تا 2000 کیلومتر یک سرویس کاملتر توصیه میشود. در این سرویس، زنجیر و سیستم انتقال نیرو، ترمزها، کابلها، هدست، توپیها، توپی تنه، چرخها، فرمان، کرپی، پایه زین و زین بررسی و در صورت نیاز تمیز، تنظیم یا روانکاری میشوند.
اگر دوچرخه در مسیرهای کوهستانی، گلآلود، شنی یا در شرایط بارانی استفاده میشود، این فاصله باید کوتاهتر شود.
زنجیر و سیستم انتقال نیرو
زنجیر، خودرو، کاست، طبقها، شانژمان، پولیهای شانژمان و طبقعوضکن از مهمترین قطعات مصرفی دوچرخه هستند. روغنکاری بیش از حد نیز مناسب نیست؛ زیرا روغن اضافی گرد و غبار را جذب کرده و باعث فرسایش سریعتر زنجیر و دندهها میشود. ابتدا زنجیر را تمیز کنید، سپس مقدار مناسبی روغن مخصوص زنجیر روی آن بزنید و روغن اضافی را پاک کنید.
ترمزها
در ترمز دیسکی مکانیکی کابل و لنت باید مرتب بررسی شوند. در ترمز دیسکی هیدرولیک علاوه بر لنت و دیسک، شلنگ، اتصالات و سطح روغن سیستم اهمیت دارند و در صورت وجود هوا، سیستم نیاز به هواگیری دارد. در ترمز لقمهای یا ذغالی، لقمهها، کابل، فنرها و وضعیت سطح طوقه باید بررسی شوند.
لنت یا لقمهای که بیش از حد ساییده شده است نباید تا زمان از بین رفتن کامل استفاده شود.
سرویس سالانه
حتی اگر کیلومتر زیادی رکاب نمیزنید، بهتر است دوچرخه حداقل سالانه یک بار سرویس کامل شود. در سرویس سالانه، تمام پیچها، بلبرینگها، توپیها، هدست، توپی تنه، سیستم دنده، ترمزها، چرخها، تایرها، زنجیر، دوشاخ، کمک عقب و نقاط اتصال فریم بررسی میشوند.
البته این اعداد تقریبی هستند و برای همه دوچرخهها یکسان نیستند. توصیه کارخانه سازنده قطعات، شرایط مسیر و میزان استفاده باید اولویت داشته باشد. یک دوچرخه کوهستان که مرتب در مسیرهای سنگی و گلآلود استفاده میشود، طبیعتاً به سرویس بیشتری نسبت به یک دوچرخه شهری که فقط روی آسفالت حرکت میکند نیاز دارد.
نگهداری منظم همیشه ارزانتر از تعمیر یک خرابی جدی است. تمیز نگه داشتن دوچرخه، کنترل فشار باد، روغنکاری صحیح زنجیر و بررسی دورهای ترمز و دندهها میتواند عمر قطعات را افزایش داده و در کنار آن، سواری روانتر، سریعتر و ایمنتری برای دوچرخهسوار فراهم کند.